1. Cơ sở pháp lý của việc thực hiện thủ tục không phụ thuộc địa giới hành chính
Quyết định số 5028/QĐ-UBND được ban hành trên cơ sở hệ thống pháp luật về tổ chức chính quyền, kiểm soát và thực hiện thủ tục hành chính, giao dịch điện tử và quản lý đất đai.
Các căn cứ pháp lý chủ yếu được viện dẫn gồm:
Luật Tổ chức chính quyền địa phương ngày 16/6/2025;
Nghị định số 63/2010/NĐ-CP và Nghị định số 92/2017/NĐ-CP của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính;
Nghị định số 45/2020/NĐ-CP về thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử;
Nghị định số 118/2025/NĐ-CP về thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Bộ phận Một cửa và Cổng Dịch vụ công quốc gia;
Luật Đất đai năm 2024 và các quy định có liên quan đến quyền của người sử dụng đất, quản lý và khai thác thông tin đất đai.
Việc đặt các quy trình mới trong tổng thể pháp luật về cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số cho thấy đây không phải là một giải pháp riêng lẻ, mà là một bước cụ thể hóa chủ trương tổ chức lại phương thức cung cấp dịch vụ công theo hướng thuận tiện, minh bạch và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm.
2. Năm thủ tục đất đai được thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính
Theo Quyết định số 5028/QĐ-UBND, 5 thủ tục thuộc nhóm đăng ký biện pháp bảo đảm được xây dựng quy trình nội bộ và quy trình điện tử theo hướng không phụ thuộc vào địa giới hành chính.
STT | Thủ tục |
|---|---|
1 | Đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất |
2 | Đăng ký thay đổi biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất |
3 | Xóa đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất |
4 | Đăng ký thông báo xử lý tài sản bảo đảm; đăng ký thay đổi, xóa đăng ký thông báo xử lý tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất |
5 | Chuyển tiếp đăng ký thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở hoặc từ hợp đồng mua bán tài sản khác gắn liền với đất |
Vì sao nhóm thủ tục này được lựa chọn?
Các thủ tục trên có mối liên hệ trực tiếp với hoạt động tín dụng, thế chấp và xử lý tài sản bảo đảm. Vì vậy, việc đơn giản hóa khâu đăng ký có thể góp phần rút ngắn thời gian hoàn tất giao dịch, đặc biệt đối với các giao dịch có sự tham gia của tổ chức tín dụng, doanh nghiệp và cá nhân có nhu cầu vay vốn.
Có thể nhìn nhận cải cách này dưới góc độ rộng hơn: khi thủ tục đăng ký biện pháp bảo đảm được thực hiện thuận lợi hơn, tài sản có thể được đưa vào các giao dịch tín dụng nhanh chóng hơn, qua đó góp phần thúc đẩy khả năng tiếp cận vốn của người dân và doanh nghiệp.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc tạo thuận lợi về thủ tục và việc bảo đảm chắc chắn thời gian giải ngân. Quyết định 5028 chủ yếu tác động đến phương thức tiếp nhận, xử lý và trả kết quả thủ tục hành chính; thời gian giải ngân còn phụ thuộc vào quy trình và điều kiện tín dụng của từng tổ chức cho vay.
3. “Không phụ thuộc địa giới hành chính” có ý nghĩa gì?
Điểm cốt lõi của Quyết định 5028 là thay đổi cách thức tiếp cận dịch vụ công.
Trước đây, việc giải quyết thủ tục đất đai thường gắn chặt với địa bàn quản lý của cơ quan đăng ký đất đai. Điều này có thể tạo ra bất tiện khi người thực hiện thủ tục sinh sống, làm việc hoặc đặt trụ sở ở địa bàn khác với nơi có bất động sản.
Với quy trình mới, việc giải quyết 5 thủ tục nêu trên được tổ chức theo hướng không lấy địa giới hành chính làm điều kiện giới hạn nơi tiếp nhận hồ sơ. Nhờ đó, người dân và doanh nghiệp có thêm lựa chọn trong việc tiếp cận cơ quan thực hiện thủ tục.
Ý nghĩa của thay đổi này nằm ở ba phương diện.
Thứ nhất, giảm chi phí tuân thủ. Người dân và doanh nghiệp có thể hạn chế thời gian, chi phí đi lại và các chi phí phát sinh do phải liên hệ với đúng cơ quan theo địa bàn.
Thứ hai, phân bổ lại khối lượng hồ sơ. Khi việc tiếp nhận không còn phụ thuộc hoàn toàn vào địa bàn, hệ thống có điều kiện phân bổ hồ sơ hợp lý hơn giữa các đơn vị, qua đó góp phần giảm áp lực tại những cơ quan có lượng hồ sơ lớn.
Thứ ba, thúc đẩy quản trị dựa trên dữ liệu. Khi thông tin được quản lý và chia sẻ trên một hệ thống thống nhất, địa giới hành chính dần không còn là yếu tố quyết định duy nhất đối với khả năng tiếp cận dịch vụ công.
4. Trách nhiệm của các cơ quan trong quá trình thực hiện
Để mô hình không phụ thuộc địa giới hành chính vận hành hiệu quả, Quyết định 5028 phân định trách nhiệm giữa các cơ quan, đơn vị có liên quan.
Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm tổ chức, theo dõi và tham mưu điều chỉnh quy trình khi cần thiết, bảo đảm việc thực hiện phù hợp với quy định pháp luật.
Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố có vai trò bảo đảm hạ tầng kỹ thuật và cấu hình các quy trình trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Thành phố.
Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố thực hiện vai trò điều phối, theo dõi và giám sát việc tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính theo quy trình được phê duyệt.
Văn phòng Đăng ký đất đai Thành phố và các Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai là các cơ quan trực tiếp thực hiện thủ tục, có trách nhiệm tuân thủ quy trình đã được phê duyệt và không tự đặt thêm thành phần hồ sơ, thủ tục hoặc yêu cầu ngoài quy định pháp luật.
Việc phân định trách nhiệm cụ thể có ý nghĩa quan trọng bởi cải cách thủ tục hành chính chỉ thực sự hiệu quả khi quyền của người dân được bảo đảm đồng thời với trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước.
5. Giá trị đối với người dân và doanh nghiệp
Từ góc độ người sử dụng dịch vụ công, điểm đáng chú ý nhất của Quyết định 5028 là khả năng giảm bớt sự phụ thuộc vào nơi có tài sản.
Đối với người dân, thay đổi này có thể giúp giảm thời gian đi lại và thuận lợi hơn khi thực hiện các thủ tục liên quan đến thế chấp, thay đổi hoặc xóa đăng ký biện pháp bảo đảm.
Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp có tài sản hoặc hoạt động trên nhiều địa bàn, việc không phụ thuộc địa giới có thể góp phần giảm chi phí hành chính và thuận lợi hơn trong quá trình thực hiện các giao dịch bảo đảm.
Đối với hệ thống cơ quan nhà nước, đây là bước chuyển từ tư duy “quản lý theo địa bàn” sang “phục vụ trên nền tảng dữ liệu dùng chung”. Khi quy trình được số hóa và liên thông, địa giới hành chính không còn phải là rào cản đối với việc tiếp cận dịch vụ công.
6. Tra cứu quy trình và những điểm cần lưu ý
Người dân, doanh nghiệp có nhu cầu thực hiện thủ tục nên chủ động tra cứu quy trình được công khai trên hệ thống thông tin của Thành phố để nắm rõ thành phần hồ sơ, trình tự thực hiện, thời hạn giải quyết và cơ quan tiếp nhận.
Quyết định số 5028/QĐ-UBND có hiệu lực kể từ ngày 11/8/2026.
Đáng lưu ý, Quyết định cũng phê duyệt và thay thế các quy trình nội bộ, quy trình điện tử trước đó đối với các thủ tục thuộc phạm vi điều chỉnh. Vì vậy, khi thực hiện thủ tục, người dân và doanh nghiệp nên căn cứ vào quy trình đang có hiệu lực, thay vì tự áp dụng các hướng dẫn hoặc quy trình cũ.
Trong trường hợp cơ quan tiếp nhận yêu cầu bổ sung thành phần hồ sơ hoặc thực hiện thêm một bước ngoài quy định, người thực hiện thủ tục có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải thích rõ căn cứ pháp lý của yêu cầu đó.
7. Kết luận: Một bước chuyển từ “quản lý theo địa bàn” sang “phục vụ không giới hạn bởi địa bàn”
Quyết định số 5028/QĐ-UBND cho thấy cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai không nhất thiết chỉ nằm ở việc cắt giảm giấy tờ hay rút ngắn thời hạn giải quyết. Một hướng cải cách quan trọng khác là thay đổi cách thức tổ chức và cung cấp dịch vụ công.
Việc xây dựng 5 quy trình đăng ký biện pháp bảo đảm không phụ thuộc vào địa giới hành chính có thể giúp giảm chi phí tuân thủ, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ công và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các giao dịch liên quan đến bất động sản.
Quan trọng hơn, cải cách này phản ánh một xu hướng quản trị mới của TP.HCM: địa giới hành chính vẫn giữ vai trò trong tổ chức bộ máy, nhưng không nhất thiết phải trở thành rào cản đối với việc người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công.
Nếu được triển khai đồng bộ về dữ liệu, hạ tầng kỹ thuật và trách nhiệm của cơ quan thực hiện, mô hình này có thể trở thành tiền đề để tiếp tục mở rộng việc cung cấp các thủ tục hành chính theo hướng thuận tiện, minh bạch và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm.
Nếu cần hỗ trợ tư vấn pháp lý và thực hiện các thủ tục liên quan về các tranh chấp Dân sự. Quý khách hàng vui lòng liên hệ Luật Nam Sơn LST hoặc Luật sư Nguyễn Thành Trung (Ls Trung) thông qua đội ngũ hỗ trợ:
1. Thư ký Tình: 0985 536 299
2. Trợ lý Hoàng: 0965 455 832
3. Trợ lý Hồng Anh: 0966 651 840
4. Thư ký Nguyệt Hà: 0386 912 828
5. Thư ký Hồng Hà: 0933 340 866
📱 Fanpage: NAM SƠN LST Law Firm
📌 Lưu ý: Vui lòng liên hệ qua điện thoại để được hỗ trợ nhanh chóng (không tiếp nhận tư vấn qua Messenger).
