1. Quy định pháp luật và chế tài xử phạt đối với hành vi cản trở xây dựng
Hành vi cố tình gây khó dễ, ngăn cản quyền sử dụng đất và xây dựng hợp pháp của người khác sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí phải bồi thường thiệt hại.
1.1. Xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 123/2024/NĐ-CP
Theo quy định mới nhất tại Điều 15 Nghị định 123/2024/NĐ-CP (quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai), hành vi cản trở, gây khó khăn cho việc sử dụng đất của người khác sẽ bị xử phạt tiền và buộc khắc phục hậu quả cụ thể như sau:
Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng: Đối với hành vi đưa vật liệu xây dựng hoặc các vật khác lên thửa đất thuộc quyền sử dụng của người khác hoặc thửa đất thuộc quyền sử dụng của mình mà cản trở, gây khó khăn cho việc sử dụng đất của người khác.
Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng: Đối với hành vi đào bới, xây tường, làm hàng rào trên đất thuộc quyền sử dụng của mình hoặc của người khác mà cản trở, gây khó khăn cho việc sử dụng đất của người khác.
Biện pháp khắc phục hậu quả: Bắt buộc người vi phạm phải khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm.
Lưu ý: Mức phạt tiền nêu trên là mức phạt áp dụng đối với cá nhân. Trường hợp tổ chức có cùng hành vi vi phạm thì mức phạt tiền sẽ bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân.
1.2. Quyền bảo vệ tài sản theo Bộ luật Dân sự 2015
Ngoài việc bị xử phạt hành chính, người có hành vi cản trở còn vi phạm các quy định về quyền sở hữu và quyền đối với tài sản được bảo vệ bởi Bộ luật Dân sự 2015.
Điều 164 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ: Chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản có quyền tự bảo vệ, ngăn chặn bất kỳ người nào có hành vi xâm phạm quyền của mình bằng những biện pháp không trái pháp luật. Đồng thời, có quyền yêu cầu Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác buộc người có hành vi xâm phạm quyền phải trả lại tài sản, chấm dứt hành vi cản trở trái pháp luật việc thực hiện quyền sở hữu và yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Điều 169 Bộ luật Dân sự 2015 cũng nhấn mạnh: Khi thực hiện quyền sở hữu, chủ thể có quyền yêu cầu người có hành vi cản trở trái pháp luật phải chấm dứt hành vi đó hoặc yêu cầu Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền buộc người đó chấm dứt hành vi vi phạm.
2. Điều kiện tiên quyết: Chủ nhà phải xây dựng đúng luật
Trước khi áp dụng các biện pháp pháp lý để xử lý hàng xóm, bản thân chủ nhà cần đảm bảo việc xây dựng, sửa chữa của mình là hoàn toàn hợp pháp. Theo quy định của Luật Xây dựng 2025 và Điều 174 Bộ luật Dân sự 2015 về nghĩa vụ tôn trọng quy tắc xây dựng:
Theo Điều 174 Bộ luật Dân sự 2015 và khoản 4 Điều 5 Luật Xây dựng 2025, việc xây dựng phải tuân thủ quy định pháp luật, bảo đảm an toàn, không xây vượt quá độ cao, khoảng cách cho phép và không gây thiệt hại đến người, tài sản của tổ chức, cá nhân khác.
Không được xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của bất động sản liền kề; nghiêm cấm hành vi xây dựng cơi nới, lấn chiếm diện tích hoặc không gian đang được quản lý, sử dụng hợp pháp của người khác (khoản 6 Điều 15 Luật Xây dựng 2025).
Việc khởi công xây dựng phải đáp ứng các điều kiện theo khoản 1 Điều 48 Luật Xây dựng 2025, bao gồm có Giấy phép xây dựng hợp lệ (trừ trường hợp được miễn) và có mặt bằng xây dựng để bàn giao.
Trong quá trình thi công phải có biện pháp bảo đảm an toàn cho công trình liền kề, hạn chế thiệt hại về người và tài sản khi xảy ra sự cố (khoản 2 Điều 50 Luật Xây dựng 2025). Nhà thầu thi công cũng phải bảo đảm an toàn công trình, tài sản, bảo vệ môi trường và phòng cháy, chữa cháy (khoản 1 Điều 51 Luật Xây dựng 2025).
Khi đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện trên, việc xây dựng là hợp pháp và mọi hành vi gây cản trở hoạt động xây dựng đúng pháp luật đều bị nghiêm cấm theo khoản 9 Điều 15 Luật Xây dựng 2025.
3. Hướng dẫn chi tiết 4 bước xử lý khi bị hàng xóm cản trở
Khi bị hàng xóm gây khó dễ trong quá trình xây dựng, sửa chữa nhà ở, người dân nên bình tĩnh xử lý theo trình tự sau:
Bước 1. Kiểm tra tính pháp lý của công trình
Rà soát Giấy phép xây dựng (nếu có), Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ranh giới thửa đất và các biện pháp bảo đảm an toàn đối với công trình liền kề để bảo đảm việc thi công hoàn toàn đúng quy định.
Bước 2. Thu thập chứng cứ
Ghi nhận đầy đủ hình ảnh, video, ghi âm hoặc các tài liệu liên quan đến hành vi cản trở của hàng xóm để làm căn cứ làm việc với cơ quan có thẩm quyền.
Bước 3. Thương lượng, hòa giải
Chủ động trao đổi, giải thích và đề nghị hàng xóm chấm dứt hành vi cản trở. Việc hòa giải thiện chí có thể giúp giải quyết tranh chấp nhanh chóng, hạn chế phát sinh mâu thuẫn.
Bước 4. Đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý
Nếu hàng xóm vẫn tiếp tục cản trở, người dân có thể gửi đơn kèm chứng cứ đến UBND cấp xã để được xem xét, xử lý theo quy định. Trường hợp có hành vi đập phá tài sản, đe dọa, gây thương tích hoặc vi phạm nghiêm trọng khác, có thể tố giác đến cơ quan Công an hoặc khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu bảo vệ quyền lợi và bồi thường thiệt hại.
4. Khuyến nghị từ chuyên gia
Ưu tiên thương lượng, hòa giải trên tinh thần thiện chí trước khi đề nghị cơ quan nhà nước can thiệp.
Trước khi khởi công, nên chủ động thông báo cho các hộ liền kề về thời gian thi công và các biện pháp bảo đảm an toàn để hạn chế phát sinh mâu thuẫn.
Luôn lưu giữ đầy đủ hồ sơ pháp lý của công trình như Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy phép xây dựng (nếu có), hồ sơ thiết kế và hình ảnh hiện trạng công trình liền kề trước khi thi công.
Khi xảy ra tranh chấp, cần bình tĩnh thu thập chứng cứ và kiểm tra lại tính pháp lý của công trình trước khi thực hiện các biện pháp khiếu nại, kiến nghị.
Không nên tự ý đáp ứng các yêu cầu vô lý hoặc thỏa thuận chi tiền chỉ để được tiếp tục thi công nếu việc xây dựng của mình là đúng quy định pháp luật.
Trường hợp bị cản trở trái pháp luật, nên yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý theo đúng trình tự để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời tránh tạo tiền lệ xấu về sau.
Xây dựng, sửa chữa nhà cửa là một việc lớn của đời người. Khi gặp sự cản trở từ hàng xóm, việc giữ được cái đầu lạnh, nắm vững quy định pháp và xử lý khéo léo theo từng bước của cơ quan chức năng không chỉ giúp bạn bảo vệ được tài sản, tiếp tục tiến độ thi công mà còn giải quyết triệt để tranh chấp một cách văn minh, đúng luật. Không nên tự ý thỏa hiệp bằng vật chất để “mua sự yên ổn” vì điều này sẽ tạo tiền lệ xấu về sau.
Nếu cần hỗ trợ tư vấn pháp lý và thực hiện các thủ tục liên quan về các tranh chấp Dân sự. Quý khách hàng vui lòng liên hệ Luật Nam Sơn LST hoặc Luật sư Nguyễn Thành Trung (Ls Trung) thông qua đội ngũ hỗ trợ:
1. Thư ký Tình: 0985 536 299
2. Trợ lý Hoàng: 0965 455 832
3. Trợ lý Hồng Anh: 0966 651 840
4. Thư ký Nguyệt Hà: 0386 912 828
5. Thư ký Hồng Hà: 0933 340 866
📱 Fanpage: NAM SƠN LST Law Firm
📌 Lưu ý: Vui lòng liên hệ qua điện thoại để được hỗ trợ nhanh chóng (không tiếp nhận tư vấn qua Messenger).
