1. Khái quát về đề xuất và văn bản pháp luật quy định
Hiện tại, Bộ Công an đang chủ trì soạn thảo và lấy ý kiến đóng góp cho Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) năm 2026. Một trong những điểm thay đổi đáng chú ý nhất của Dự thảo lần này là đề xuất tăng mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân và tổ chức lên gấp 1,5 lần so với quy định hiện hành.
Văn bản có chứa quy định đề xuất: Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) do Bộ Công an đề xuất năm 2026.
Các văn bản liên quan hiện hành: Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 số 15/2012/QH13 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2020 và năm 2025 bằng Luật số 88/2025/QH15).
2. Nội dung cụ thể của đề xuất tăng mức phạt
Theo đề xuất của cơ quan soạn thảo, mức trần xử phạt hành chính sẽ được nới rộng đáng kể:
Đối với cá nhân: Mức phạt tiền tối đa được đề xuất tăng từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng.
Đối với tổ chức: Mức phạt tiền tối đa được giữ ở ngưỡng gấp đôi cá nhân, tức là tăng từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng.
Đối với khu vực đặc thù: Tại các địa bàn thuộc thành phố, mức phạt tiền có thể được quy định cao hơn, tối đa không quá 02 lần mức phạt chung áp dụng đối với cùng hành vi vi phạm trong các lĩnh vực trọng điểm như: trật tự, an toàn giao thông đường bộ; đất đai; xây dựng; bảo vệ môi trường; an ninh, trật tự, an toàn xã hội; an toàn thực phẩm; phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Đồng thời, Dự thảo bổ sung cơ chế linh hoạt cho phép Chính phủ được quy định mức phạt tiền tối đa đối với các lĩnh vực mới phát sinh sau khi nhận được sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, giúp các quy định bám sát thực tế mà không cần chờ sửa luật.
3. Nội dung điều khoản quy định (So sánh giữa Dự thảo và Luật hiện hành)
Theo Khoản 1 Điều 24 Dự thảo Luật mới quy định:"Mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính từ 50.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 100.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng đối với tổ chức, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 24 của Luật này...".
Đối chiếu với Khoản 1 Điều 23 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 hiện hành: "Mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính từ 50.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 100.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng đối với tổ chức...".
4. Lý do dẫn đến đề xuất tăng mức phạt
Việc nới trần phạt hành chính được Bộ Công an lý giải dựa trên các biến động về kinh tế - xã hội sau hơn một thập kỷ (từ năm 2012 đến nay):
Sự trượt giá và thay đổi thu nhập: Lương cơ sở năm 2012 là 1.050.000 đồng/tháng, đến năm 2025 đã tăng lên mức 2.340.000 đồng/tháng (tăng khoảng 2,2 lần). Thu nhập bình quân đầu người cũng tăng từ 2 triệu đồng/tháng (2012) lên 7,7 triệu đồng/tháng (2024), tức là gấp 3,85 lần.
Tính răn đe không còn hiệu quả: Hiện nay, tại rất nhiều lĩnh vực, lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm pháp luật cao gấp nhiều lần so với số tiền phạt tối đa. Việc giữ mức phạt cũ khiến chế tài bằng tiền không bảo đảm tính răn đe, chưa phản ánh đúng tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm.
5. Các thay đổi quan trọng khác đi kèm trong Dự thảo
Cùng với việc tăng mức phạt tiền tối đa, Dự thảo năm 2026 cũng đề xuất những thay đổi lớn về thủ tục xử phạt:
Mở rộng phạm vi "Phạt tại chỗ" (không lập biên bản): Hạn mức xử phạt không cần lập biên bản đối với cá nhân sẽ tăng lên 1 triệu đồng (hiện hành là 500.000 đồng) và đối với tổ chức là 2 triệu đồng (hiện hành là 1 triệu đồng).
Xử phạt qua camera (Phạt nguội) không cần lập biên bản: Dự thảo đề xuất bãi bỏ quy định bắt buộc lập biên bản đối với các vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ (như camera giám sát, thiết bị ghi âm, ghi hình). Dữ liệu điện tử sẽ được dùng trực tiếp làm căn cứ ra quyết định xử phạt nhằm giảm thủ tục, rút ngắn thời gian và phù hợp với chuyển đổi số.
Bổ sung các trường hợp được miễn xử phạt vi phạm hành chính: Bao gồm rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ mới (nếu đã tuân thủ đúng quy trình và áp dụng biện pháp phòng ngừa); và hành vi thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy, cấp trên trong lực lượng vũ trang nhân dân để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh (người ra mệnh lệnh sẽ phải chịu trách nhiệm).
6. Lưu ý quan trọng và Hướng dẫn chi tiết
Lưu ý quan trọng:
Đây hiện mới chỉ là Dự thảo đang trong quá trình lấy ý kiến đóng góp đến hết ngày 9/7/2026. Dự kiến, Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi sẽ được trình Quốc hội xem xét và thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.
Dù mức phạt chung tăng lên 1,5 tỷ đồng, nhưng với các vi phạm hành chính nhiều lần, Chính phủ có thể quy định đó là tình tiết tăng nặng. Đồng thời, cùng một hành vi, tổ chức luôn bị phạt gấp đôi cá nhân.
Hướng dẫn chi tiết dành cho người dân và doanh nghiệp:
Chủ động cập nhật pháp luật: Người dân và đặc biệt là các doanh nghiệp cần sát sao theo dõi lộ trình thông qua Luật này để điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc mức phạt của tổ chức lên tới 3 tỷ đồng (và có thể là 6 tỷ đồng nếu vi phạm ở khu vực nội thành trong các lĩnh vực đặc thù) là một rủi ro tài chính cực kỳ lớn.
Nâng cao ý thức tuân thủ giao thông: Với việc mở rộng mức phạt không lập biên bản lên 1 triệu đồng và phạt nguội qua camera không cần biên bản, việc xử lý vi phạm giao thông sẽ diễn ra rất nhanh chóng. Người tham gia giao thông cần tự giác chấp hành để tránh bị phạt nguội tự động.
Quyền chứng minh vô tội: Cần nhớ rằng, người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm hành chính. Tuy nhiên, cá nhân, tổ chức bị xử phạt cũng có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp để đưa ra bằng chứng chứng minh mình không vi phạm.
Các trường hợp miễn trừ: Hãy lưu ý Điều 11 của Dự thảo để bảo vệ quyền lợi của mình. Bạn sẽ không bị xử phạt nếu vi phạm trong tình thế cấp thiết, phòng vệ chính đáng, sự kiện bất ngờ, bất khả kháng, hoặc người vi phạm không có năng lực trách nhiệm hành chính/chưa đủ tuổi.
Nếu cần hỗ trợ tư vấn pháp lý và thực hiện các thủ tục liên quan về các tranh chấp Dân sự. Quý khách hàng vui lòng liên hệ Luật Nam Sơn LST hoặc Luật sư Nguyễn Thành Trung (Ls Trung) thông qua đội ngũ hỗ trợ:
1. Thư ký Tình: 0985 536 299
2. Trợ lý Hoàng: 0965 455 832
3. Trợ lý Hồng Anh: 0966 651 840
4. Thư ký Nguyệt Hà: 0386 912 828
5. Thư ký Hồng Hà: 0933 340 866
📱 Fanpage: NAM SƠN LST Law Firm
📌 Lưu ý: Vui lòng liên hệ qua điện thoại để được hỗ trợ nhanh chóng (không tiếp nhận tư vấn qua Messenger).
